Ik heb zelf helemaal niets met de ruimte. Het is uiteraard wel fascinerend, maar tegelijk ook ongrijpbaar ofzo, en het is niet één van de topics waarop ik een hyperfocus heb. De afgelopen weken was er wat te doen rond Artemis II die rond de maan ging. En ik volg het nieuws sinds een tijd weer niet meer (beste beslissing!), maar al werkend in een technologiebedrijf vol nerds (en dat zeg ik met alle liefde van de wereld ❤️) ken ik wel wat mensen die de ruimte wel tof vinden.
En zo klikte ik op Instagram toch eens door op een post over de Artemis van VRT NWS en ik schrok eigenlijk enorm. Van de reacties. Ja, ik weet het, reacties op sociale media zijn de onderwereld van onze maatschappij. Ik had uiteraard wat negatieve uitlatingen verwacht.
Maar ik schrok niet van de negativiteit, maar van de inhoud van de reacties. Er stonden namelijk belachelijk veel reacties van doodnormale mensen die zeiden dat er nog nooit mensen op de maan zijn geweest en dat de VRT moet stoppen met ons dat wijs te maken. Doodgewone mensen, jong en oud, Vlamingen, met een normaal Instagramprofiel. Die het bestaan van ruimtereizen en maanlandingen ontkennen… Ik wist eigenlijk niet wat ik las.
En ik weet dat ik in een bubbel zit. Van hoogopgeleide linkse mensen. Ik geloof in wetenschap. Ik heb niks tegen vaccinaties. Ik besef dat de klimaatverandering een ding is. Ik geloof in gelijke rechten voor iedereen – andere nationaliteiten, andere geaardheden… het maakt mij niet uit. En ja, dat is een bubbel. Ik weet van al die dingen dat veel mensen niet zo denken. Ik mag dat niet de norm vinden. De norm vindt mij een naïeve kloot. I get it.
Maar ergens was ik vergeten dat er ook mensen zijn die zoiets als de maanlanding gewoon ontkennen. Die echt vinden dat die beelden in scène gezet zijn. Die niet geloven in wetenschap.
Ik kan me gewoon niet voorstellen dat ik morgen een gesprek heb met een vriend, kennis of collega en dat die persoon zegt ‘Die maanlanding, dat was niet echt’. Maar ergens zijn er parallelle gesprekken waarin dat net wel wordt gezegd. Of ken ik misschien mensen die dat tegen mij niet durven zeggen, maar het wel denken. Ergens is er dus een hele community out there waarmee ik nooit in contact kom. Behalve in lelijke social media reacties. Die reacties worden geplaatst door een minderheid, maar krijgen natuurlijk wel heel wat zichtbaarheid.
En zo zijn er honderden filterbubbels of echokamers. De bubbel van jonge gasten die vinden dat een vrouw minderwaardig is, had ik ook als voorbeeld kunnen geven. Maar ik dacht dat de maanlanding misschien een neutraler voorbeeld zou zijn. (Sorry als ik iemand hiermee toch voor de borst stuit…).
En voor alle duidelijkheid: ik ben een communicatiewetenschapper en ik weet dat de media bepaalde zaken bewust op een manier positioneert. Maar het zijn vaak de mensen die in bepaalde bubbels zitten (bv. racisme) die zich daar het hardst aan laten vangen (bv. nieuwsfeit waarin expliciet de origine van de dader wordt meegegeven). Dus moet je zomaar alles geloven? Nope. Maar waar mensen de energie vandaan halen om complottheorieën te bedenken zal ik misschien nooit begrijpen.
Ik vind het ook wel heel beangstigend. Het is zoveel veiliger in mijn eigen bubbel, maar tegelijk wil ik mij ook niet afsluiten voor al de rest. Dus hoe je daar dan mee om? Ik heb werkelijk geen idee.
Kom jij soms van die echokamers tegen op het internet waar je van schrikt?
Oh ja, als er iets verschijnt over abortus bijvoorbeeld, dan doen de reacties uitschijnen dat de maatschappij daar volledig tegen is en alle vrouwen hoeren zijn. Gelukkig heb ik zo geen exemplaren in mijn vriendenkring. Maar die mensen bestaan dus wel, al denk ik dat ze niet zo talrijk zijn als ze online wel lijken. Of dat hoop ik toch.
Ze zijn minder talrijk hoop ik, maar ik zou ze toch geen eten willen geven :p
Gek hè, hoe we allemaal in onze bubbels zitten? Want omgekeerd zitten die mensen waarschijnlijk ook in hun bubbel waarin die gedachten normaal zijn, en er ook zelden tegengeluid is.