Tijdens het verlengd weekend trokken we er een dagje uit. Vorig jaar deed ik al een dagje heen en terug Parijs voor een expo, dit jaar viel mijn oog op een grote overzichtstentoonstelling van Yayoi Kusama in Keulen. Met de Eurostar heen en terug is het op een dag wel te doen, wetende dat je niet gigantisch veel tijd heb in Keulen. Maar wij waren er al meermaals geweest (enkele blogposts voor meer inspiratie over de stad vind je hier en hier) en dus kon de focus op de expo liggen.
We zagen al een grote Kusama expo in het Serralves museum in Porto en eentje van haar recente serie ‘Everyday I pray for love’ in het Victoria Miro in Londen. Yayoi Kusama is een Japanse kunstenares bekend om haar polkadots. Ze is heel populair en dus verkoopt de expo ook snel uit.
Een ticket kost 19,80 euro per persoon voor de expo + vaste collectie. Je kiest dan een tijdslot waar je je best aan houdt. De vestiaire is verplicht en kost 2 euro. Verder ging het binnen allemaal heel vlot, maar het hangt wat af van de drukte van het moment denk ik.

Het Ludwig Museum is een museum voor moderne kunst vlak naast de dom in Keulen. Ze hebben vooral een grote collectie expressionisme (door de Sammlung Haubrich collectie) en 200 pop art werken geschonken door Peter en Irene Ludwig waaraan het museum zijn naam dankt.


Bij het binnenkomen start je met de tijdelijke expo. Meteen valt de grote gele pompoen op en de ijzeren bollen uit haar Narcissus Garden, het werk waarmee ze eerst geschuwd werd van de biennale in Venetië. Zeg maar haar doorbraak bij het brede publiek.
De expo is speciaal om twee redenen. Ten eerste is het een overzichtstentoonstelling van haar hele leven, inclusief haar minder gekende werk als jonge Japanse die leefde in een tijd voor, tijdens en na WOII. De Japanse samenleving kent een gezamenlijk trauma door de atoombommen en het heeft ook een sterke invloed op Kusama. Al van jongs af aan heeft ze psychische problemen en vlucht ze in kunst. In haar hallucinaties ziet ze stippen.
Ten tweede komen er heel veel werken uit haar eigen collectie. Het zijn dus geen museumstukken geleend van andere musea, maar werken die zij aan de expo ontleent. Sommigen heeft ze zelfs speciaal voor deze expo, die eerder ook in Basel te zien was, gecreëerd. Kusama is 97 en verblijft momenteel in een psychiatrisch centrum in Japan, al sinds haar zeventigerjaren trouwens, waar ze blijft schilderen.


Links: eerdere werken. Rechts: één van de vele Fishing nets.
De zalen in het Ludwig zijn ruim en de werken krijgen voldoende ruimte. We starten met haar vroege werk, waar je al wat polkadots in ziet verschijnen, maar nog niet uitgesproken. Kusama is vooral geïnspireerd door de natuur: planten, bloemen en dieren zie je op elk werk verschijnen. Nadien vliegt ze naar Amerika waarbij het beeld van de onmetelijke oceaan haar bijblijft en zo maakt ze een serie ‘Fishing nets’.
In Amerika gaat ze aan de slag met installatiekunst en wordt ze ook politiek actief. Ze organiseert mee betogingen, o.a. tegen de Vietnamoorlog, en beschildert naakte mensen met polkadots.
Veel van haar installaties bevatten pennissen, als afkeer tegen de vele affaires van haar vader. Zo ook ‘One thousand boats’, waarbij een echte roeiboot bedekt is met witte fallussen en er 999 kopieën rond zijn geprint.


Links: One thousand boats. Rechts: handtas van macaroni
Haar psychische problemen zijn nooit ver weg. Wanneer ze terugkeert naar Japan begint ze best depressieve gedichten te schrijven, die je op de muren van het Ludwig kan lezen.


Even enkele foto’s om de opstelling en drukte te illustreren. Je bent er niet alleen, maar er is steeds voldoende ruimte.


Ik ben verliefd geworden op het linkse werk <3.
Ze keert in Japan veel terug naar pompoenen, die haar een gevoel van troost geven. En blijft bij de natuurelementen. Haar kenmerkende polkadots staan symbool voor het leven.


Kusama is ook gekend om haar infinity mirror rooms. Kleine ruimtes met spiegels vol stippen die een gevoel van oneindigheid geven waar je als bezoeker mee in interactie gaat. Speciaal voor de expo is er een nieuwe ontworpen met zwart-geel gestipte plantaardige dingen. Ook de ruimte waar de mirror room staat is zo aangekleed. Het geeft een psychedelisch effect.


Links: in de mirror room
Nadien kan je de trap op waar de kleur je tegemoet komt. Kusama werkte een tijdlang aan een serie ‘My eternal soul’ met hele grote felle werken vol stippen en andere patronen. Ze hangen in deze grote zaal aan elkaar geplakt zodat je als het ware meestapt in haar hallucinatie.


In de kamer daarnaast vind je haar meest recente serie ‘Everyday I pray for love’. In een wat gelijkaardige stijl, maar veel kleiner, met wat quotes er tussen soms. Dit zijn mijn favoriete werken van haar.


Links: I’m here but nothing. Rechts: Everyday I pray for love serie.
Je vindt er ook een slaapkamer vol stippen met de installatie ‘I’m here but nothing’ :). Nadien kan je nog naar het dakterras van het Ludwig waar haar felgekleurde bloemen staan, met nog een kleine bonus mirror room.

Ik vond het een fijne expo. Ik had al verschillende stukken van haar werk gezien, maar nog nooit een overzicht van haar oeuvre. Je ziet haar stijl echt tot uiting komen doorheen de jaren.
Het soms heel vrolijke en kleurrijke van haar stippenwerk, en de immense hype op sociale media (want zo’n mirror room dat deelt mooi op Instagram) verbergt een tragisch verhaal van een jong meisje met psychische problemen die een houvast zoekt door te schilderen. Een meisje dat haar populariteit wel heeft gebruikt om maatschappelijke thema’s aan te kaarten.


Twee favorieten. Links: Heinrich Hoerle Rechts: August Macke.
Nadien deden we nog even de bovenverdieping van het Ludwig, met veel expressionisme, heel wat Picasso’s en wat andere mooie werken. Maar de kaars was ook wel uit dus daarvoor moeten we nog eens terug.


Wat een mooie zalen zeg!
We wandelden nog even de bekende Hohenzollern brug over en dan was het alweer tijd om naar huis te gaan.

Yayoi Kusama loopt nog in het Ludwig Museum in Keulen t.e.m. 2 augustus. Wees er op tijd bij voor tickets. Nadien gaat de expo naar het Stedelijk Museum van Amsterdam vanaf 11 september t.e.m. 17 januari 2027. Nog voldoende kansen dus!



















